ZUS domaga się składek
Taki niekorzystny dla podatników trend zauważa również radca prawny Łukasz Kania z K&P Law Firm – K&P Kancelaria Prawna Kania Pavlenko z Krakowa.
– Z jednej strony możemy już mówić o korzystnej dla podatników linii orzeczniczej sądów administracyjnej, które orzekają, iż wartość nieodpłatnego noclegu nie jest przychodem pracownika i nie podlega PIT. Z drugiej strony nowym trendem są jednak kontrole, w wyniku których ZUS domaga się oskładkowania wartości nieodpłatnych noclegów. To o tyle niezrozumiałe, że kontrolerzy ZUS znają orzecznictwo NSA, ale – jak się wydaje – większe znaczenie mają dla nich kwestie ekonomiczne. Co istotne, również w tym obszarze zapadają pierwsze wyroki korzystne dla przedsiębiorców i pracowników. Sąd Okręgowy w Poznaniu orzekł w wyroku z 3 grudnia 2024 r. (sygn. VIII U 1936/24), że koszty zakwaterowania i transportu ponoszone przez pracodawcę nie stanowią podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne. Należy więc oczekiwać, że przedsiębiorców czekają kolejne spory, tym razem z ZUS, które najprawdopodobniej zakończyć może Sąd Najwyższy – mówi mec. Kania.
Przypomina, że w poprzednich latach sądy administracyjne zgadzały się z fiskusem. Przełomem dla podatników był jednak wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 1 sierpnia 2023 r. (sygn. II FSK 270/21). Według NSA, skoro regulacje unijne wskazują na to, że nie można wliczać do wynagrodzenia kosztów transportu, jak również kosztów zakwaterowania, i powinny one obciążać pracodawcę, to nie można również na gruncie prawa podatkowego przyjmować, że te obowiązki będą obciążały pracownika. A tak naprawdę, najpierw pracodawcę jako płatnika, a w konsekwencji pracownika jako osobę fizyczną, który będzie musiała rozpoznawać z tego powodu dochód.
– Świadczenia na rzecz pracowników delegowanych do pracy w innym państwie członkowskim nie mogą zostać uznane za jakikolwiek element wynagrodzenia tak w rozumieniu przepisów prawa pracy, jak i w konsekwencji zapisu wynikającego z art. 12 ust. 1 w zw. z art. 11 ust. 2-2b ustawy o PIT. Nie stanowią one bowiem nieodpłatnych świadczeń, skoro obciążają w całości pracodawców – brzmi uzasadnienie wyroku.
Orzecznictwo korzystne dla podatników
NSA ponownie zajął takie stanowisko w kolejnych wyrokach, m.in. z 9 stycznia 2024 r. (sygn. II FSK 434/21 oraz II FSK 1332/21). W konsekwencji linia orzecznicza zmienia się na korzyść podatników. Przykładowo w wyroku z 7 listopada 2024 r. (sygn. I SA/Gl 438/24) WSA w Gliwicach stwierdził, że „nie można się zgodzić ze stanowiskiem organu, że świadczenia (zakwaterowanie), które otrzymuje od spółki (pracodawcy) pracownik świadczący pracę na terenie kraju, jak i za granicą, stanowią przychód ze stosunku pracy, który należy opodatkować”.
Podobnie w wyroku z 17 lipca 2025 r. (sygn. I SA/Wr 181/25) WSA we Wrocławiu orzekł, iż „świadczenia związane z transportem i zakwaterowaniem przez spółkę pracowników należy uznać za ponoszone w interesie pracodawcy. Wobec tego nie rodzą one w ogóle obowiązku podatkowego z tytułu nieodpłatnych świadczeń po stronie pracowników”.
Również WSA w Poznaniu w wyroku z 11 września 2025 r. (sygn. I SA/Po 331/25) orzekł, że zapewnienie oddelegowanym pracownikom zakwaterowania (zarówno w kraju, jak i zagranicą) nie skutkuje powstaniem po ich stronie przychodu na gruncie ustawy o PIT.
Zobacz w LEX linię orzeczniczą: Wartość bezpłatnego zakwaterowania a przychód pracownika oddelegowanego do wykonywania pracy za granicą >
Według ekspertów, mimo wciąż niekorzystnych interpretacji podatkowych, podatnicy mają duże szanse, by otrzymać zwrot nadpłaconego podatku.
– Mimo iż organy podatkowe niezmiennie uważają, że wartość bezpłatnego zakwaterowania i transportu jest przychodem pracownika, to orzecznictwo zmierza w innym kierunku. Co istotne, sądy powołują się na prawo unijne, uzasadniając, że skoro zgodnie z dyrektywą UE świadczenia rzeczowe nie stanowią elementu wynagrodzenia, to nie stanowią też podstawy opodatkowania. Oznacza to, że przedsiębiorcy mają duże szanse na wygraną przed sądem administracyjnym oraz możliwość wystąpienia o zwrot nadpłaconego podatku. Odnośnie sporów z ZUS, wydaje się że skoro dane świadczenie nie jest przychodem na gruncie ustawy o PIT, to co do zasady nim również na gruncie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. W myśl art. 18 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe stanowi przychód w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, z tytułu zatrudnienia m.in. w ramach stosunku pracy – mówi Grzegorz Grochowina, szef Zespołu Zarządzania Wiedzą w Departamencie Podatkowym w KPMG w Polsce.