Planowane przez Ministerstwo Finansów zmiany w przepisach VAT mogą znacząco pogorszyć sytuację przedsiębiorców. Zgodnie z zapowiedziami, nabywcy mają ponosić solidarną odpowiedzialność za zaległości podatkowe sprzedawców nawet wtedy, gdy zapłata została dokonana z wykorzystaniem mechanizmu podzielonej płatności (MPP). Zdaniem ekspertów oznacza to odebranie podatnikom jednego z kluczowych narzędzi, które dotąd miało chronić ich przed ryzykiem podatkowym.

Choć projekt nowelizacji nie został jeszcze opublikowany, już same założenia budzą duże obawy. Resort finansów planuje rozszerzyć odpowiedzialność solidarną m.in. na transakcje, w których nabywca miał świadomość, że faktura została wystawiona przez podmiot nieistniejący, dokumentuje czynności fikcyjne lub zawiera nieprawdziwe kwoty. Odpowiedzialność ma również objąć usługi z załącznika nr 15 do ustawy o VAT o wartości poniżej 15 tys. zł oraz wybrane usługi niematerialne, takie jak doradcze, księgowe czy reklamowe. Nowe regulacje miałyby obowiązywać już od stycznia 2026 r.

Ministerstwo Finansów uzasadnia te działania koniecznością dalszego uszczelniania systemu VAT i przeciwdziałania nadużyciom. Eksperci podatkowi zwracają jednak uwagę, że zmiany są bardzo daleko idące i mogą prowadzić do wzrostu liczby sporów z organami skarbowymi. Do tej pory odpowiedzialność solidarna dotyczyła głównie obrotu tzw. towarami wrażliwymi, natomiast teraz ma zostać rozszerzona również na usługi, w tym niematerialne, co budzi szczególne kontrowersje

Szczególnie krytycznie oceniane jest osłabienie ochronnej funkcji split payment. Jeżeli organy podatkowe uznają, że nabywca „wiedział” o nieprawidłowościach, mechanizm podzielonej płatności nie uchroni go przed odpowiedzialnością. Zdaniem prawników taka ocena będzie należeć wyłącznie do fiskusa, co w praktyce może prowadzić do łatwego stawiania zarzutów i bardzo trudnej obrony po stronie przedsiębiorców

Eksperci podkreślają także, że nowe regulacje mogą nałożyć na podatników dodatkowe obowiązki. Firmy będą zmuszone do jeszcze dokładniejszej weryfikacji kontrahentów, skrupulatnego dokumentowania współpracy oraz wdrażania bardziej rygorystycznych procedur należytej staranności – nawet przy transakcjach o niewielkiej wartości. W efekcie przedsiębiorcy zamiast koncentrować się na rozwoju działalności, będą musieli poświęcać coraz więcej czasu na zarządzanie ryzykiem podatkowym