W stanie faktycznym, który oceniał ZUS, przedsiębiorca korzystał z ulgi na start. W tym okresie zamierzał rozpocząć inną działalność gospodarczą jako wspólnik spółki cywilnej. Powstała jednak wątpliwość, czy rozpoczęcie tej aktywności uniemożliwi mu korzystanie następnie z preferencyjnych składek.

Ulga na start 

Z art. 18 prawa przedsiębiorców wynika, że osoba fizyczna podejmująca działalność nie musi zgłaszać się do ubezpieczeń społecznych przez pierwsze sześć miesięcy, jeśli:

• podejmuje działalność gospodarczą po raz pierwszy albo podejmuje ją ponownie po upływie co najmniej 60 miesięcy od dnia jej ostatniego zawieszenia lub zakończenia oraz
• nie wykonuje jej na rzecz byłego pracodawcy, na rzecz którego przed dniem rozpoczęcia działalności gospodarczej w bieżącym lub w poprzednim roku kalendarzowym wykonywała czynności wchodzące w zakres wykonywanej działalności gospodarczej w ramach stosunku pracy lub spółdzielczego stosunku pracy.

Powyższy przepis pozwala osobie rozpoczynającej wykonywanie działalności gospodarczej nie opłacać składek przez sześć miesięcy. To tzw. ulga na start.

Ważne! Przedsiębiorca może zrezygnować z ulgi na start przez dokonanie zgłoszenia do ubez-pieczeń społecznych.

Potem składki preferencyjne  

Kolejna ulga wynika z art. 18a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Przepis ten przewiduje możliwość opłacania składek na ubezpieczenia społeczne od podstawy zadeklarowanej, nie niższej niż 30% minimalnego wynagrodzenia. Taka możliwość przysługuje w okresie pierwszych 24 miesię-cy kalendarzowych od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności gospodarczej (albo od zakończenia korzystania z ulgi na start).

Prawo do preferencyjnych składek nie przysługuje osobom, które:

• prowadzą lub w okresie ostatnich 60 miesięcy kalendarzowych przed dniem rozpoczęcia wykonywania działalności gospodarczej prowadziły pozarolniczą działalność,
• wykonują działalność gospodarczą na rzecz byłego pracodawcy, na rzecz którego przed dniem rozpoczęcia działalności gospodarczej w bieżącym lub w poprzednim roku kalendarzowym wykonywały w ramach stosunku pracy lub spółdzielczego stosunku pracy czynności wchodzące w zakres wykonywanej działalności gospodarczej.

Stanowisko ZUS   

Zdaniem przedsiębiorcy mimo uzyskania statusu wspólnika spółki cywilnej będzie on mógł korzystać zarówno z ulgi na start, jak i ze składek preferencyjnych. ZUS był jednak innego zdania.

Powołał się na ww. przepisy prawa przedsiębiorców i ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Organ wskazał m.in., że gdy przedsiębiorca w okresie ostatnich 60 miesięcy przed dniem rozpoczęcia wykonywania działalności gospodarczej nie prowadził innej pozarolniczej działalności gospodarczej oraz nie wykonuje jej na rzecz byłego pracodawcy, to na podstawie art. 18 ust. 1 prawa przedsiębiorców nie podlega obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym przez okres sześciu miesięcy od dnia podjęcia działalności gospodarczej (ulga na start) – i to nawet w sytuacji wstąpienia do spółki cywilnej. 

Przedsiębiorcy nie będzie jednak przysługiwało prawo do preferencyjnych składek. Jak wskazał ZUS: (…) przedsiębiorcy nie będzie przysługiwało prawo do deklarowania i opłacania składek na ubezpieczenia społeczne z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej od podstawy wymiaru w wysokości zadeklarowanej kwoty nie niższej jednak niż 30% minimalnego wynagrodzenia za pracę przez okres 24 miesięcy kalendarzowych od dnia objęcia ubezpieczeniami w myśl art. 18aa ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, tj. po ustaniu ulgi na start, bowiem przed rozpoczęciem działalności gospodarczej jako wspólnik spółki cywilnej, prowadzona była działalność gospodarcza w okresie korzystania z „ulgi na start”.

Jednocześnie ZUS podpowiedział przedsiębiorcy rozwiązanie tego problemu: Zauważyć należy, że w sytuacji rozpoczęcia prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej w formie spółki cywilnej Przedsiębiorca może zrezygnować z uprawnienia wynikającego z art. 18 ust. 1 ustawy – Prawo przedsiębiorcy i wybrać jako obowiązkowy tytuł do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej (jednoosobowej), zachowując tym samym możliwość do skorzystania z prawa wynikającego z art. 18a ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

Podstawa prawna: 

• art. 18 ustawy z 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców (tekst jedn. Dz.U. z 2025 r., poz. 1480)
• art. 18a ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn. Dz.U. z 2025 r., poz. 350 ze zm.)