Okresy pobierania zasiłków – chorobowego, opiekuńczego, macierzyńskiego – w trakcie prowadzenia działalności gospodarczej wywołują wątpliwości odnośnie zaliczania ich do okresów zatrudnienia. Ich pominięcie byłoby błędem – nie są one wyłączane spod okresów wliczanych do stażu pracy na podstawie art. 302(1) kodeksu pracy.
Na podstawie dodanego do kodeksu pracy art. 302(1) do okresów zatrudnienia, od których uzależnione są uprawnienia pracownicze wlicza się (od 1 stycznia 2026 r. u pracodawców będących jednostkami finansów publicznych, a od 1 maja u pozostałych pracodawców) m.in.:
- okresy prowadzenia przez osobę fizyczną pozarolniczej działalności oraz okresy pozostawania osobą współpracującą z osobą fizyczną prowadzącą działalność pozarolniczą, za które zostały opłacone składki na ubezpieczenia emerytalne, rentowe lub wypadkowe lub w których osoba fizyczna nie podlegała ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym na podstawie odrębnych przepisów,
- okresy niepodlegania ubezpieczeniom przez przedsiębiorców będących osobami fizycznymi w związku z tzw. ulgą na start przysługującą w oparciu o art. 18 Prawa przedsiębiorców,
- okres zawieszenia działalności gospodarczej przez osobę prowadzącą pozarolniczą działalność gospodarczą, o której mowa w art. 8 ust. 6 pkt 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, w celu sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem, za który zostały opłacone składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe.
Wątpliwości pracodawców wzbudzają w tym kontekście występujące w okresach prowadzenia działalności okresy pobierania zasiłków z ubezpieczenia chorobowego.
Zaświadczenie z ZUS
Dla wliczenia okresu prowadzenia działalności gospodarczej do stażu pracy pracownik okresy te musi wykazać. Okresy, w których:
- zostały opłacone składki na ubezpieczenia emerytalne, rentowe lub wypadkowe (np. okres prowadzenia pozarolniczej działalności lub zawieszenia działalności gospodarczej przez osobę prowadzącą pozarolniczą działalność gospodarczą, o której mowa w art. 8 ust. 6 pkt 1 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, w celu sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem) potwierdza zaświadczenie wydane przez ZUS o opłaceniu za dany okres składek na ubezpieczenia emerytalne, rentowe lub wypadkowe z danego tytułu,
- okres korzystania z ulgi na start potwierdza zaświadczenie ZUS o zgłoszeniu do ubezpieczenia zdrowotnego.
W zaświadczeniach ZUS wyszczególniane są okresy prowadzenia pozarolniczej działalności, w czasie których opłacano składki na ubezpieczenie emerytalne i rentowe oraz okresy zwolnienia z opłacania składek z powodu pobierania zasiłku chorobowego z ubezpieczenia chorobowego lub zasiłku macierzyńskiego.
Przykład: Zapis w zaświadczeniu:
- osoba prowadząca pozarolniczą działalność opłaciła składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe za okres od 02.01.2020 do 14.03.2020.
jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność była zwolniona z opłacania składek w okresie od 15.03.2020 do 13.03.2020 – zasiłek macierzyński z ubezpieczenia chorobowego.
- jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność opłaciła składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe za okresy od 15.11.2023 do 20.02.2024r.
jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność była zwolniona z opłacania składek w okresach od 21.02.2024 do 10.03.2024 – zasiłek chorobowy z ubezpieczenia chorobowego.
Otrzymując takie zaświadczenia pracodawcy mają wątpliwości, które z wymienionych okresów zaliczyć do okresu zatrudnienia – czy całość, czy też wyłączyć okresy pobierania zasiłków.
Zasiłki a okresy wliczane do okresów zatrudnienia
Okresy pobierania zasiłków w trakcie okresu (okresów) prowadzenia działalności pozarolniczej podlegają zaliczeniu do stażu pracy – nie mogą być z niego wyłączone. Taki wniosek płynie z konstrukcji, ale i celu przepisów art. 302(1) k.p.
Podczas pobierania zasiłku macierzyńskiego składki na ubezpieczenia są opłacane, tyle, że nie przez tę osobę, a przez ZUS. Art. 302(1) k.p. odnosząc się do okresów prowadzenia działalności pozarolniczej, za które opłacane były składki nie wskazuje zaś na to, jaki podmiot w danym okresie był obowiązany do ich opłacania.
Ważne: Stanowisko resortu pracy z 21 stycznia 2026 r. (odpowiedź na zapytanie DGP): okresy, w których osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą lub osoba współpracująca pobierała zasiłek chorobowy, świadczenie rehabilitacyjne lub zasiłek opiekuńczy, a za które nie były opłacane składki na ubezpieczenia, podlegają wliczeniu do stażu pracy na podstawie art. 302(1) § 3 Kodeksu pracy.
Trudno przyjąć podejście wyłączające te okresy, gdyż ustawodawca nie skupia się w art. 302(1) k.p. na składkach, nie decydujemy w jego oparciu o kwestiach emerytalno–rentowych, ale o stażu pracy. Z tego zaś tradycyjnie nie były wyłączane okresy nieświadczenia pracy w trakcie zatrudnienia i nie mogą być również wyłączane okresy choroby czy opieki w trakcie działalności pozarolniczej, skoro celem nowych regulacji było uwzględnienie w historii zatrudnienia okresów funkcjonowania zawodowego na różnych podstawach.
Zwróćmy przy tym także uwagę na art. 14 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Zgodnie z nim, za okres opłacania składek uważa się także okres pobierania wynagrodzenia za czas niezdolności do pracy wskutek choroby lub odosobnienia w związku z chorobą zakaźną oraz zasiłków.
Podstawa prawna: